Oct 20, 2014

Chủ nghĩa Makeno

Mỗi năm nước ta có 130-160 ngàn người ung thư mắc mới, số liệu được công bố tại Hội thảo do Hội Ung thư Việt Nam tổ chức ngày 16/10 vừa qua (http://tuoitre.vn/tin/can-biet/20141017/benh-ung-thu-khong-ngung-gia-tang/659569.html).

Vậy là cứ mỗi năm, số người mắc căn bệnh “phải chết” này bằng dân số một thành phố nhỏ thuộc tỉnh. Và cứ mấy năm sau, dân số tương đương một thành phố nhỏ như vậy sẽ bị xóa sổ, là người Việt với nhau, bạn có cảm thấy đau lòng?

Xuống An Giang thăm anh Thìn, một nông dân trồng rau, Tony thấy rau mướt quá nên xin một ít, anh Thìn nói “cái đó để cắt bán. Nhà ăn trồng bên này, chú ăn thì cắt bên này”. Như vậy, người ta chỉ ăn sạch cho gia đình mình, còn “ra chợ bán” cái khác. Nói rồi anh Thìn uống ngụm cà phê, ngồi nhìn “cánh đồng bất tận” trước mặt, không rõ nghĩ gì.

Tony xuống chợ Kim Biên, thấy “hương cà phê tổng hợp” là mặt hàng bán chạy nhất. Anh Trung, chủ 1 sạp ở đây nói với Tony, mấy cơ sở rang cà phê nó nói, nếu không bỏ cái này vô, cà phê không dậy mùi thơm, không bán được. Rồi chỉ vào mấy thùng LAS (chất tạo bọt), họ cũng mua cái này nữa nè em, không có LAS sao có bọt. Rồi rang phải cháy đen cháy đỏ, bỏ bơ, nước mắm…để có màu và mùi “đậm đà gu Việt”. Mà nào chỉ có cà phê. Bún phở gì cũng đầy hóa chất, khái niệm "bún thiu" không còn nữa, khi bún bây giờ để cả tuần vẫn không bị mốc, bị chua.. Anh nói, anh có bao giờ uống cà phê và ăn bánh bún gì ngoài đường đâu. Sợ lắm. Sợ nhưng vẫn bán. Đó là việc kinh doanh của anh.

Tony cũng sợ, nhưng vì thèm uống cà phê vào buổi sáng nên phải mua cà phê Arabica về tự rang tự xay, pha loãng toẹt và cảm thấy yên tâm. Mỗi lần ra quán, nhìn những ly cà phê sóng sánh đen ngòm kia, Tony cảm thấy kinh hoàng. Dù bạn bè cứ khuyên, thôi kệ, mắt không thấy là được, cũng sống có là bao. 

Tony đi ăn ở hàng miến gà trên phố Hàng Mành, do chị Ngọc, một người quen, mở bán. Chị nói miến này chị bán cho khách, em ăn thì vô sau nhà chị nấu riêng cho. Mì chính (bột ngọt) này chị mua chợ Đồng Xuân 50 nghìn một cân, gà này là gà dai thải của Hàn Quốc, chị và các con không dám ăn em à. Để chị nấu riêng cho, em đẹp trai quá, chết sớm uổng.

Tony chợt nghĩ. Rồi một ngày, anh Thìn, anh Trung, chị Ngọc…đều gặp nhau ở bệnh viện ung bướu, nằm ở 3 cái giường trong 1 phòng bệnh. Cả 3 đều ngơ ngác không hiểu vì sao, mình đã phòng kỹ đến vậy mà…

Vấn đề nằm ở đâu, nếu không phải nằm ở nếp nghĩ? Nếu người Việt chúng ta không nghĩ cho người khác, không thương đồng bào mình, thì con số 160,000 người mắc ung thư mỗi năm ở Việt Nam sẽ không dừng lại.

Ở biên giới Việt Trung, hàng ngày vẫn ùn ùn lê,lựu,táo,nho xanh nho đỏ, mì chính, bánh kẹo…Cơ quan hữu quan ư, không có cơ quan nào có thể quản lý nổi 300km đường biên, và hàng vạn người qua lại biên giới hàng ngày. Nguyên tắc nước chảy vùng trũng, nơi đâu có tiêu thụ thì nơi đó có cung. Khi các tiểu thương ở chợ vẫn lấp liếm nguồn gốc xuất xứ hàng hóa của họ bán, khi các nông dân vẫn âm thầm tự manh mún cứu gia đình của họ bằng cách “trồng riêng nhà dùng”, thì cứ mấy giây, các bệnh viện ung bướu lại có một người nhập viện. 

Và ở Đà Lạt, nông dân vẫn đổ bỏ bắp cải, hồng, cà chua cho bò ăn. Và ở Phan Thiết, nông dân vẫn cứ để thanh long héo úa trên cành, vì “công hái còn cao hơn giá bán”. Ở dọc tuyến phố, những người Việt đội nón cần mẫn đẩy xe bán nho xanh Made in China, ghi xuất xứ Phan Rang. Các xe tải chở khoai tây từ biên giới vẫn ùn ùn chạy lên Lâm Đồng, nơi đó các tiểu thương cần mẫn lấy đất đỏ bazan trét vào, hóa phép thành khoai tây Đà Lạt…

Tất cả, đều gốc từ một nếp nghĩ LỢI ÍCH CỦA MỖI CÁ NHÂN, bạn có chút lương tri, hãy nghĩ cho người khác, nghĩ lớn cho cộng đồng. Vì nếu để mặc người, thì người cũng để mặc ta. 

Đọc xong bài này, bạn có suy tư hay cũng chỉ là makeno? 

P/S: Makeno là thành ngữ gần đây của giới trẻ, nghĩa là “mặc kệ nó”.

Các bạn trẻ có con nhỏ, nên cho ăn bún phở sạch, ví dụ lấy bánh phở của Acecook, Sagoda (không lấy gói gia vị, chỉ lấy bánh phở và tự nấu cho cháu)... Hạn chế ăn hàng quán với các cháu nhỏ vì bao tử các cháu còn yếu, chất độc dễ gây hại.



Oct 17, 2014

Cơ hội học tập

To CLB con dượng

Các bạn trẻ biết tiếng Anh nên coi cái này: http://www.youthop.com/

Vô coi các học bổng, khóa đào tạo, thực tập, hội nghị...và rất nhiều chương trình miễn phí hoàn toàn. Tốt nghiệp 12, xin thử nếu nó cho thì qua học đại học bên đó khỏi thi sin cos ô mê ga tê cộng phi chi cho mệt. Tốt nghiệp ĐH thì qua đó học thạc sĩ, đi đi, đời người nên du học 1 lần rồi mới về nước làm việc, trừ trường hợp không có tiền hay không có khát vọng. 

Còn bạn nào đi làm rồi thì coi các chương trình đào tạo ngắn hạn, các hội thảo, chương trình trao đổi vài ngày hoặc vài tuần. Biết tiếng Anh thì nên xách giỏ đi đây đi đó, chứ sao lù lù ở VN miết vậy. Làm hồ sơ không khó, bị từ chối 2-3 lần thì cuối cùng cũng được à. Họ cho ăn ở, vé máy bay, đi lại, tiền tiêu vặt... sướng lắm.

Hồi xưa dượng có có quen 1 bạn trẻ đi các dạng này nè. Thấy nó cứ đi chơi miết, bữa Thụy Sĩ, bữa Mỹ, bữa Nhật... Nhưng hỏi link để chia sẻ cho các bạn trẻ, nó nói quên rồi. Dượng mò miết mà không ra. May bữa nay có Trâm Lê, từng tham gia các chương trình này, gửi lại. Cám ơn bạn nhé. Chúc bạn Trâm luôn hạnh phúc và sớm leo lên chức chủ tịch tập đoàn Airbus...

P/S: Thư chia sẻ cho cộng đồng như vầy tui mới trả lời. Các thư mượn tiền, than thở, xin lời khuyên... đều bị xóa.

Thông báo quan trọng số...

To Tùng, Hiệp

Tiền 2 bữa bán hồng/cà chua ủng hộ nông dân Đà Lạt, bạn nào đòi công thì trả hết đi nhé, nói các bạn đừng có email nheo nhéo đòi nữa. Toàn bộ tiền bán đấy không được nhập vào quỹ, chia hết cho các bạn, người được vài ba chục ngàn gì đấy.

Quỹ mình chỉ còn tiền bán sách, nhưng nếu bạn nào thấy có công cần phải trả như hôm trước có ngồi bao bìa hay đóng dấu gì đấy, thì cũng gửi cho bạn luôn. Đừng để bạn cảm thấy không thoải mái và ấm ức chuyện tiền nong. Bạn nào lỡ gọi vài cuộc điện thoại và đòi tiền cước, thì mình cũng gửi lại luôn. Tiền xăng hay tiền ăn sáng ăn trưa bữa chủ nhật offline vừa rồi, bạn nào đã quy ra thóc và đứng trước cửa đòi tiền, ra đưa cho xong và để bạn đi.

Quỹ còn bao nhiêu thì cuối tháng mới xét duyệt gửi cho các bạn khởi nghiệp sản xuất, động viên tinh thần các bạn. Các group khác tạm thời dừng hoạt động. Các group lập ra nhưng không ai dám post bài lên chia sẻ, toàn gửi thư cho dượng, nói là “con sợ đứa khác ăn cắp ý tưởng nên ngu gì đăng lên”, vậy vô group để làm gì. Còn 1 số khác thì group nào cũng tham gia, canh me coi có gì hay để kiếm chác.

Giữa ý tưởng và kết quả, là một khoảng cách rất xa. Các bạn không cần phải tốn thời gian sợ người khác lấy mất hoặc tranh cãi chuyện quyền lợi nữa. Dượng đọc mấy email đòi tiền và đòi quyền lợi sáng nay, thấy mệt quá…

Dượng

Oct 16, 2014

Thông báo quan trọng

Hum nay là 1 ngày không vui. Sáng ngủ dậy, bên ly cà phê để điểm tin, thì độc giả báo là có mấy tờ báo đăng bài của Tony mà không có ghi nguồn. Vừa post lên kể tòa soạn đính chính thì cả chục comment kiểu “chưa biết ai ăn cắp của ai”. 

Rồi gặp admin nhóm kinh doanh, thấy 2 bạn buồn hiu hắt. Một số thành viên nheo nhéo đòi chia tiền, vì chủ nhật trước lỡ mời họ tham gia ra bán hồng và cà chua, thấy có 1 triệu tiền lãi (chưa trừ tiền ăn uống xe cộ đi lại của mọi người). Toàn là con-dượng đọc làu làu TnBS cả. Lúc tuyển, Tony có ghi rõ là làm miễn phí vào chủ nhật, hỗ trợ các anh chị nhóm sản xuất/chăn nuôi/trồng trọt tiêu thụ hàng, vì các anh chị ấy đều ở các tỉnh cả, trong khi thị trường chính lại tp HCM và Hà Nội. Chủ nhật ở nhà rảnh thì đi tham gia chứ có phải toàn thời gian đâu, và lúc tuyển đã ghi làm công tác xã hội rồi, sao lúc gửi thư xin thì nói khác mà lúc làm lại nói khác? 

Cái quan trọng là cơ hội được thực tế và có street smart. Nhưng có vài bạn đòi tiền ngay sau khi khách vừa thanh toán, gương mặt cười khôn thiệt là khôn…Có nhiều bạn còn chưa KD ngày nào nhưng đã lên phương án chia lãi, rồi thành lập website riêng, công ty cổ phần riêng, group riêng và thậm chí đòi lấy thương hiệu Tony Buổi Sáng để mở quán cà phê bún bò…để thu hút khách, “dượng không đồng ý con cũng làm à”. Toàn bộ tonybuoisang.com, .net, .vn, chấm tương chao gì đều đã bị mua bản quyền hết. Trên FB là chục cái Tony Buoi Sang bán quần áo cây kim sợi chi dưa hành nước mắm…Chưa kể Jimmy Buổi Trưa, Henry Buổi Tối… 

Thôi giờ đi chạy bộ, hy vọng 1 giờ sau vô sẽ thấy máu lưu thông lên não mà có chút tích cực hơn. Còn 88 bài học West Point, Tony sẽ không đăng lên page miễn phí nữa. Ai muốn học thì phải làm cái gì đó thật đẹp cho cộng đồng mới được nhận tài liệu đó.

Oct 15, 2014

Chuyện xoài xanh muối ớt ở Hồng Công

Năm 2008, người Phi đã tạo ra tổng tài sản quốc gia GDP 167 tỷ USD. Dân số Phi lúc đó khoảng 90 triệu, rất đông có bằng MBA và IELTS 7.0 trở lên. Và Hàn Quốc, như bài trước đã phân tích, 1000 tỷ USD và dân số 50 triệu. Page này chỉ cho like, share, tag, không được comment. Cám ơn các bạn đã chấp hành nội quy ở nơi công cộng, một dấu hiệu của tính kỷ luật.

Thập niên 60, trừ Nhật, tất cả các nước châu Á đều nghèo. Vô trang web của ngân hàng thế giới sẽ thấy GDP của các nước châu Á trong thập niên này đều tiệm cận mức 0, tức chẳng có gì. 

Chương trình giáo dục các nước châu Á bắt nguồn từ các nước châu Âu, như ở Hồng Công, Singapore, Miến Điện, Thái Lan…là giáo dục hệ Anh quốc, các nước khác là giáo dục hệ Pháp, Tây Ban Nha, Hà Lan..tùy theo từng là thuộc địa của nước nào. Tuy nhiên, giáo dục “Tây” áp dụng cho “Ta” trong thời điểm này hoàn toàn không thích hợp, vì cách tư duy của người phương Đông khác phương Tây. Duy chỉ có Nhật bản, với tư tưởng “Thoát Á Luận” của Fukuzawa (thoát ra sự ràng buộc chằng chịt của tư duy người châu Á) có từ thời Minh Trị Thiên Hoàng, họ lấy toàn bộ sách vở từ châu Âu, chủ yếu là từ Đức, về biên soạn lại. Và hiệu quả bất ngờ, chỉ sau 2 thế hệ học sinh, Nhật trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới sau Mỹ, và là quốc gia da vàng mũi tẹt duy nhất trong hàng ngũ G7 đến tận bây giờ. Người Nhật giàu có cả trăm năm, nên cốt cách nó khác với các anh nhà giàu mới nổi sau này. 

Thấy giáo dục Nhật quá hay, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Hồng Công gần như bê nguyên chương trình giáo dục của Nhật áp dụng. Và chỉ đúng 1 thế hệ học sinh ra trường, bốn quốc gia trên trở thành 4 con rồng châu Á. Giáo dục Nhật tập trung vào 3 yếu tố chính là TINH THẦN DÂN TỘC, TÍNH KỶ LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC, trong đó chủ yếu là thoát được tư tưởng tiểu nông ích kỷ cá nhân nhỏ hẹp. Dân tộc nào hội đủ 3 tính cách này, dân tộc đó sẽ trở thành dân tộc đi “cho việc”, tức mang nhà máy xí nghiệp việc làm đến dân tộc khác để người ta làm cho mình. Ở bất cứ xã hội nào, một người từ làm thuê muốn trở thành ông chủ lớn, cũng phải có 3 tính cách trên, không thể khác được. 

Phillipines lại chọn cách xây dựng một hệ thống giáo dục cực kỳ thực tế. Từ lớp 1, học sinh Phi được học tất cả các môn bằng tiếng Anh, theo sách giáo khoa của Mỹ và Tây Ban Nha. Mục đích của cách đào tạo của giáo dục Mỹ là “to find a job” tức là hướng đến tìm việc làm sau khi ra trường. Phần lớn sinh viên ở Phi khi hỏi “học để làm gì”, họ sẽ trả lời là “để xin việc”. Ở Phi, có khái niệm “việc làm ngon” trong khi ở Nhật Bản và 4 con rồng châu Á, người ta chỉ nói “việc làm”. Ở Phi, người ta cũng có khái niệm “a pretty academic degree” tức “bằng cấp đẹp”. Năm 2009, 8.6 triệu người Phi với đủ thứ bằng cấp trên tay, đi làm việc ở 214 quốc gia trên thế giới, chủ yếu là Arab Saudia, Malaysia, Singapore, Nhật, Canada, Hồng Công, Anh, Úc, Mỹ…mỗi năm gửi về nước 17-18 tỷ đô la Mỹ (số liệu năm 2008), hơn 10% GDP, một con số rất lớn.

Ở Phillipines, ông chủ các nhà máy phần lớn là người gốc Hoa (Phúc Kiến/Quảng), vốn chiếm khoảng ¼ dân số (đa số là người lai hoặc có tổ tiên là người Hoa, còn người gốc Hoa thuần chiếm rất ít, 1.6% dân số/2008). Người Phi gốc mang đặc trưng của cư dân Đông Nam Á, da ngăm đen, mũi to, mắt đo, tóc xoăn, ngực nở, nhìn rất đẹp. Người Phi được trời phú cho khả năng hát ca hơn người. Các viện đào tạo ca sĩ và nhạc công, vũ công trên đất Phi nhiều vô kể. Nếu bạn vô mấy khách sạn 5 sao ở các thành phố lớn khắp thế giới, sẽ thấy thường trực những ban nhạc người Phi chơi cực kỳ hay. 

Tạo hóa cũng ban cho người Phi khả năng ngôn ngữ tuyệt vời, nên họ nói tiếng Anh hay hơn Singapore hay Ấn Độ nhiều, cấu tạo dây thanh quản trong cổ họng của họ giống người da trắng nhất. Người Phi tận dụng thế mạnh này và đào tạo ra giáo viên tiếng Anh xuất khẩu khắp nơi. Các trung tâm ngoại ngữ lớn ở châu Á đều có mặt các giáo viên người Phi. Ở Phi, công nghệ bằng cấp cực kỳ đa dạng. Cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ…được đào tạo với nhiều hình thức khác nhau, nên dân chúng Phi thường có bằng cấp rất tốt. Họ cũng xuất khẩu bằng cấp cho các nước thích sở hữu bằng. Một nền kinh tế “xin việc” thì thường đề cao yếu tố bằng cấp hơn các nền kinh tế “cho việc”, vì ít ai hỏi ông chủ ông tốt nghiệp trường gì, chỉ thấy làm giỏi là được.

Ở Phi, có 2 nghề họ cũng đào tạo rất kỹ là giúp việc nhà và y tá. Nếu bạn đến chữa bệnh ở Singapore, phần lớn các y tá tiêm thuốc phát thuốc đến từ quốc gia vạn đảo này. Họ dẻo dai, làm việc cực nhọc cỡ nào cũng chịu được, lại vui vẻ yêu đời. Có lần Tony đến thăm nhà 1 người bạn ở Hồng Công, thấy 1 cô giúp việc người Phi rất xinh đẹp. Cứ bị chủ mắng thì xõa tóc đứng khóc, nhưng đâu 1 tiếng đồng hồ thì hết, vui vẻ trở lại, vừa lau nhà vừa hát vang bài “my heart will go on” và mơ đến chàng Jack đẹp trai hào hóa của bộ phim Titanic. Hát đến khi ông chủ nhà bực quá, nói “Please don’t sing any more, I have a headache” thì họ cười hí hí, nói “ok sir”. Trăm cô như một.

Đàn ông Phi thì thường làm việc ở các nhà máy hay nông trại do các ông chủ từ các quốc gia “cho việc” như Nhật, 4 con rồng châu Á sang đầu tư. Vì về mặt địa lý, Phi gần như trung tâm. Từ Seoul, từ Tokyo hay Đài Bắc cũng chỉ 2-3 tiếng bay là tới. Các công ty đa quốc gia cũng đặt nhà máy tại đây, vì giá lao động rẻ và tiếng Anh giỏi. Đàn ông Phi còn được xuất khẩu lao động sang Singapore, Trung Đông để làm các công việc nặng nhọc như xây dựng, trèo tường lau cao ốc, chặt cây xanh, thông cống đường sá, cho sư tử ăn trong sở thú…,những nghề nguy hiểm mà người bản xứ sợ chết hẻm chịu làm. 

Còn nhớ lần đến Hồng Công, buổi tối, Tony đi bộ ra khu vực gần IFC chơi (IFC là trung tâm tài chính, int’l financial center), thấy cảnh sát giăng dây, các con phố tấp nập xe cộ hàng ngày trở thành phố đi bộ hết trơn. Tony chen lấn vô coi, thấy hàng ngàn các cô giúp việc người Phi được các ông chủ cho tài xế chở đến, thả xuống, cho tự do chơi tới khuya thì đi tàu điện ngầm về nhà. Đây là buổi họp chợ 1 tuần 1 lần của cộng đồng người Phi, tối thứ 7 nào cũng vậy. Tony thấy các cô trải bạt ra ngồi, rồi gọt xoài xanh, cóc, ổi chấm muối ớt, vừa ăn vừa kể chuyện chủ nhà tao thế này, con gái con trai bà chủ nhà tao thế kia... Thấy toàn món chua, nước bọt tuôn trào ào ạt, Tony sà xuống xin mấy cổ, nói thèm quá thèm quá. Mấy cổ hỏi ủa mày là người Hồng Công sao lại thèm xoài xanh muối ớt? Mà sao mày nói tiếng Anh giỏi và đẹp trai thanh tú quá vậy. Tony nói hẻm có, tao người Việt Nam. Ở Việt Nam ai cũng nói tiếng Anh như gió và đẹp đẽ thanh tú hết cả. Họ cười tít mắt, nói vậy hả, bữa nào để dành tiền qua Việt Nam chơi, đặng kiếm chồng. Cô nào cũng vừa nhai xoài, vừa mơ về những chàng Jack “made in Vietnam” hào hoa phong nhã như Tony vậy. Đong đưa qua lại một hồi, Tony thấy mấy cổ phủi đít đứng lên, nói tụi em giờ phải về chứ khuya quá sợ ông chủ mắng…